Ooit strekten eindeloze koffie-, rubber-, thee- en tabaksplantages zich uit over het vruchtbare land van Deli. Het wereldberoemde dekblad van de Deli-tabak vond zijn weg naar de beste sigaren ter wereld. Rubber voedde de opkomende industrie, koffie en thee bereikten de Europese salons. Dwars door de jungle werden spoorlijnen aangelegd om deze kostbare producten naar de havens te vervoeren – stille getuigen van een tijdperk dat Sumatra voorgoed veranderde.
Medan: Handelsstad met Nederlands architectuur
In Medan, het kloppende hart van Noord-Sumatra, is het koloniale verleden nog tastbaar aanwezig. Rond het huidige Merdeka Square (de vroegere Esplanade) staan iconische gebouwen zoals het oude postkantoor, het statige Hotel De Boer en het voormalige kantoor van de Nederlandsche Handelsmaatschappij (nu Bank Mandiri).
Wie door het centrum wandelt, herkent in sommige gevels verrassend genoeg invloeden die doen denken aan de Amsterdamse School – alsof een stukje Spaarndammerbuurt hier wortel heeft geschoten in tropische bodem.
Een persoonlijk perspectief
Tijdens mijn verblijf logeer ik bij een oude studiegenoot uit Groningen, die samen met zijn vrouw in dertig jaar tijd een reisbureau en het indrukwekkende Hotel Deli River heeft opgebouwd. Zijn Heritage Tours brengen bezoekers langs tastbare herinneringen aan Nederlands-Indië en spreken zowel oud-Indiëgangers als nieuwe generaties aan die hun familiegeschiedenis willen ontdekken.
Hotel Deli River, met zijn weelderige tropische tuin en restaurant Omlandia, vormt een sfeervol vertrekpunt voor een reis door tijd en landschap.
Een eiland van natuur en contrasten
Met een oppervlakte vergelijkbaar met Zweden is Sumatra indrukwekkend uitgestrekt. Het eiland staat bekend om zijn tropisch regenwoud, al heeft grootschalige houtkap het landschap ingrijpend veranderd. Grote delen zijn tegenwoordig palmolieplantages – het “nieuwe goud” van Indonesië.
Toch blijft Sumatra overweldigend mooi. Aan de westkust liggen stranden die een waar paradijs vormen voor surfers en windsurfers. Diepe jungles, vulkanische meren en berglandschappen maken elke reis tot een avontuur.
Ontmoetingen met de Sumatraan
Wat misschien nog het meest bijblijft, zijn de mensen. Overal klinkt het vriendelijke: “Mister, where are you from?” Een glimlach, een zwaai, een kort gesprek in verrassend goed Engels.
Wanneer je “Belanda” (Hollander) antwoordt, volgt vaak een vragende blik. Het koloniale verleden leeft nauwelijks meer in het dagelijks bewustzijn. Wat overheerst is openheid en nieuwsgierigheid. Ik heb zelden zoveel vrolijke, gastvrije mensen ontmoet.
Een geschiedenis die verbindt en verdeelt
De 20e eeuw bracht grote veranderingen. Indonesische roep om meer zelfstandigheid en inspraak botste met het koloniale bestuur. Tijdens de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog werd het Nederlandse gezag in korte tijd weggevaagd. De daaropvolgende onafhankelijkheidsstrijd betekende definitief het einde van Nederlands-Indië.
In Medan herinneren monumentale gebouwen nog aan die periode. Zelfs het legendarische leven van Mata Hari – geboren als Margaretha Geertruida Zelle – kruiste hier de geschiedenis. Zij verbleef in Hotel De Boer, getrouwd met een officier van het KNIL, voordat zij in Europa uitgroeide tot mythische danseres en vermeende spionne. Ook vorsten en schrijvers als Leopold II en Louis Couperus bezochten het hotel
Waarom deze reis?
Een reis naar Sumatra is geen gewone vakantie. Het is een ontdekkingstocht langs gedeelde geschiedenis, indrukwekkende natuur en hartelijke ontmoetingen.
Voor wie geïnteresseerd is in het koloniale verleden, familiegeschiedenis of simpelweg het pure en gastvrije Indonesië wil ervaren, biedt Sumatra een onvergetelijke combinatie van cultuur en avontuur.
Belanda op Sumatra – een reis door herinnering en werkelijkheid.
